گلیم و جاجیم

یکی از انواع گلیم های ایران که در گروه تخت باف ها قراردارد جاجیم است. جاجیم ها بر روی دارهای افقی بافته می شوند وابعاد ویژه ای دارند. طول جاجیم معمولا بسیاربلند است وگاهی تا 20 مترنیزمی رسد؛ اما درمقابل عرض آنها اغلب باریک واز50 سانتی متر - حتی کمتر- تا حداکثر 80 سانتی مترمتفاوت است. دراغلب موارد برای استفاده های کاربردی، تعدادی جاجیم را ازطول به هم می دوزند تا مساحت بزرگتری ازاین بافته بدست آید. کابرد چنین جاجیم هایی هم به عنوان رختخواب پیچ بوده است ودربرخی موارد بصورت زیراندازاست. همچنین برخی ازعشایر و روستائیان درتهیۀ برخی ازبافته های محفظه ای که برای نگهداری ازملزومات زندگی است، از قطعات کوچک و بزرگِ جاجیم که به هم دوخته می شود استفاده می نمایند. مشهورترین جاجیم های ایران توسط شاهسون ها، افشارها وقشقایی ها بافته می شود. ورامین درجنوب شرقی تهران یکی دیگرازمراکربافت جاجیم های مرغوب بوده که بیش از چند دهه است که بافت آن در ورامین تقریبا فراموش شده است. " فِلَت ویو" به مجموعه بافته ای اطلاق می شود که برخلاف قالی، فاقد پرز یا گره باشد. بافته های اینچنین بسیارمتنوع اند که اغلب درادبیات فرشبافی به نام گلیم نیزشناخته می شوند. برخی ازانواع گلیم به دلیل شیوۀ بافت به گونه ای هستند که می توان همچون قالی - بصورت زیرانداز - نیزازآن استفاده نمود. این گروه از گلیم ها به دلیل شیوۀ بافت ازضخامت قابل توجهی برخوردارند وبه همین دلیل هنگام مفروش شدن بر روی زمین، کارکردی همچون قالی به همراه دارند. اما بسیاری ازشیوه های تخت بافی برای زیراندازمناسب نیست وکارکردهای دیگری دارند. تنوع درشیوه های تخت بافی بسیاربالا است وبا گذشت زمان تعداد قابل توجهی ازآنها بطورکامل به فراموشی سپرده شده است. گروهی خاص ازگلیم ها به جهت ظرافت ونازک بودن، به بافت پارچه ومنسوجات نزدیک شده است؛ به نحوی که دربرخی ازکتاب ها ومقالات به جای گلیم با واژۀ Tapestry ازآنها نام برده می شود. طی دوسه دهۀ اخیربافت انواعی ازتخت باف ها تحت عنوان گلیم وبه انگیزۀ مفروش شدن، با طرح و رنگ آمیزی متفاوت با گذشته، همراه با موج نوگرایی آغازگشته که با اقبال مخاطبین وبازارمواجه شده است.